Ngày 30 tháng 4 năm 1975, cả dân tộc ta vỡ òa trong niềm vui thống nhất, non sông gom về một mối, Nam Bắc sum họp một nhà! Chiến thắng này – chiến thắng của một khát vọng kiên cường, mang tầm vóc thời đại, chiến thắng ấy chứng minh một chân lý: Không thế lực nào có thể đè bẹp được một dân tộc quyết tâm giành lấy độc lập tự do và sự toàn vẹn của non sông đất nước. Đúng như Bác Hồ đã khẳng định trong bản Tuyên ngôn độc lập: Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy!
Thày giáo Ngô Quang Thiện đọc Diễn văn trong Lễ kỷ niệm
Từ năm 1954 đến năm 1975, nhân dân cả nước phải tiến hành cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ, chống lại một cuộc xâm lược tàn bạo. Trong suốt 21 năm tiến hành chiến tranh xâm lược Việt Nam, Mỹ và chính quyền tay sai đã thi hành nhiều chính sách cực kỳ tàn bạo như tăng cường khủng bố, đàn áp, dồn dân lập ấp chiến lược, mở hàng loạt cuộc hành quân càn quét tiêu diệt lực lượng cách mạng, lê máy chém khắp miền Nam giết hại những người dân vô tội, rải chất độc hóa học, ngăn cản sự chi viện của miền Bắc cho miền Nam, ném bom phá hoại công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, phong tỏa biên giới,…
Trong cuộc kháng chiến vĩ đại ấy, ta nhớ đến những địa danh đã trở thành mảnh đất thiêng. Đó là một Hà Nội anh hùng 12 ngày đêm đã đi vào những ca khúc hùng tráng: “B52 tan xác cháy sáng bầu trời, hào khí Thăng Long cháy lên ngời ngời… Hà Nội ơi, dẫu phố phường bị giặc tàn phá đau thương, ta đứng trên đầu thù, tự hào thay dáng đứng Việt Nam”. Đó là cỗ máy xay thịt người – Quảng Trị. Bờ sông Thạch Hãn đã chứng kiến hy sinh của hàng triệu chiến sĩ. Nhưng đã có biết bao bức thư gửi về gia đình, như thế này (1): Mẹ kính mến! Thư này tới mẹ là con đã đi xa rồi. Chắc mẹ đau buồn lắm. Lớn lên trong vòng tay mẹ từ khi còn trứng nước, chưa kịp báo đáp công ơn sinh thành, giờ con đi xa là để lại cho mẹ nỗi buồn nhất trên đời. Con rất hiểu đời mẹ đã đau khổ nhiều, nhưng mẹ hãy lau nước mắt để sống đến ngày đón mừng chiến thắng. Con đi, mẹ ở lại trăm tuổi bạc đầu. Coi như con lúc nào cũng nằm bên mẹ. Coi như con đã sống trọn đời cho Tổ quốc mai sau… Để rồi, sau này, khi trở về bên dòng sông, một cựu chiến binh đã ngậm ngùi mà cất lên những lời xót xa:
Đò xuôi Thạch Hãn xin chèo nhẹ
Đáy sông còn đó bạn tôi nằm
Có tuổi hai mươi thành sóng nước
Vỗ yên bờ bãi mãi ngàn năm
Bởi mét đất nào cũng có xương máu, có hài cốt các anh – những người đã ngã xuống để Tổ quốc bay lên bát ngát mùa xuân.
Hay bức thư của người thiếu nữ thanh niên xung phong Võ Thị Tần gửi cho mẹ trong những ngày bão đạn(2): Mẹ của con, thấy giặc đánh nhiều hơn dạo trước, mẹ chắc là lo cho chúng con lắm. Nhưng không, mẹ đừng lo. Ở đây vui lắm mẹ ạ. Ban đêm, chúng thắp đèn để chúng con làm đường, ban ngày, chúng đem bom giết cá để chúng con cải thiện. Bom đạn của chúng có thể làm rung chuyển núi rừng nhưng không thể làm rung chuyển được những trái tim của chúng con. Mẹ! Mới về thăm mẹ đó mà sao con thấy nhớ mẹ quá! Con mong mẹ giữ gìn sức khỏe và đừng lo cho con nhiều.
Và cùng oằn mình lên với vận mệnh dân tộc là những bà mẹ Việt Nam anh hùng. Những người mẹ chỉ còn đôi mắt khô khốc! Mẹ không khóc vì nước mắt của mẹ đã chảy vào trong. Mẹ không thể khóc vì đâu còn nước mắt để rơi. Như lời của một bài hát: Nước mắt mẹ không còn vì khóc những đứa con, lần lượt ra đi mãi mãi…
***
Các bạn học sinh thân mến! Chúng ta được sinh ra trong thời bình, chúng ta không thể hiểu hết nỗi đau của chiến tranh nhưng chúng ta phải ghi nhớ và khắc sâu trong tâm khảm những dấu mốc mà cha anh đã nằm xuống để có được tự do cho dân tộc. Đó là ngày khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng Hòa 2/9/1945, là ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước 30/4/1975. Và hơn thế nữa, mỗi bạn học sinh cần tỏ lòng biết ơn với thế hệ cha anh đi trước. Họ là ai? Họ đã từng hào hùng như thế nào? Giờ đây, họ là những ông già, bà lão – có thể còn lành lặn, có thể mất vài bộ phận cơ thể, có thể bị những di chứng sau chiến tranh, những người mà khi đến những ngày kỷ niệm như 27/7, 22/12, 30/4… thì chúng ta lại thấy họ đóng bộ quân phục cũ kỹ, bạc phếch, đeo huy chương, huy hiệu lọc cọc đạp những chiếc xe đạp thành từng đoàn, đến trụ sở thôn, xã, hát những bài ca mà thời trẻ họ đã từng hát, kể về những điều mà chúng ta ngay cả giàu trí tưởng tượng cũng không thể hình dung ra nổi! Thì chúng ta, hãy thành kính với họ – những người may mắn còn lại sau hơn 40 năm kháng chiến trường kỳ.
Bác Hồ kính yêu từng nói “các vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước“. Các em học sinh yêu quý, các em là chủ nhân hiện tại & tương lai của đất nước, thế hệ cha anh trao non sông đất nước và gửi trọn niềm tin vào thế hệ trẻ, các em hãy cố gắng rèn đức, luyện tài. Thời đại của các em là thời đại công nghiệp hóa – hiện đại hóa, thời đại của những tầm cao tri thức. Cha anh ta đã khẳng định với thế giới bằng tinh thần thép khi đánh giặc, thì ngày nay chúng ta phải vươn ra thế giới bằng trí thông minh, bằng đỉnh cao trí tuệ & lao động sáng tạo.
Hãy sống như đời sông
Để biết yêu nguồn cội
Hãy sống như đời núi
Vươn tới những tầm cao
Hãy sống như biển trào
Để thấy bờ bến rộng
Hãy sống và khát vọng
Để thấy đời mênh mông (3).
………………………………
QUANG THIỆN
(1) Bức thư viết ngày 11/9/1972 của liệt sỹ Lê Văn Huỳnh (vốn là sinh viên năm thứ 4, khoa Cầu hầm, Đại học Bách khoa Hà Nội), hy sinh ngày 2/1/1973 (theo baogiaothong.vn).
(2) Bức thư của liệt sĩ Võ Thị Tần – Tiểu đội trưởng Tiều đội 4-C552, Ngã ba Đồng Lộc, viết ngày 19/7/1968 (theo honglinh.hatinh.gov.vn).
(3) Lời bài hát Khát vọng – nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn.
